شنبه ۸ مهر

سقوط اورشلیم

مراثی اِرمیا ۱ : ۱

پس از تسخیر اورشلیم، به اسارت در آمدن صاحب‌منصبان و به آتش کشیده‌ شدن و ویرانی معبد توسط نبوکد نصر پادشاه بابِل (دوم تواریخ 36: 15 – 22)، ارمیا «نبی گریان»، مرثیه‌ای آکنده از فغان برای مصائب قوم سرایید که سوگ‌نامه‌ای منظوم دربارهٔ اهانت به قدوسیت خداوند‌ خدای اسرائیل و پیامدهای آن بود. اشک‌های ارمیا برای اورشلیم مشابه اشک‌های مسیح برای این شهر است (لوقا 19: 41-45). باری، سرانجام قدوس اسرائیل، تمامی اشک‌‌ها را از چهرهٔ قوم راستین خویش می‌زداید (اشعیا 25: 8-9).

کتاب مراثی در عبری «ایکاه» به معنی افسوس و عجز نام دارد و معنای آشکار آیات آن بیانگر ماتم برای تمرد، معصیت مکرر، فقدان دل توبه‌کار، بی‌اعتنایی به هشدار انبیا و نزول پیالهٔ غضب داوری خدا بر قوم خود است. ارمیا مرثیهٔ خود را با پرسش‌های استعاری (بیوه زن به نشان تنها و مطرود، خراج‌گذار به مفهوم بردگی و…) برای بیان خجلت سرافکندگی، رنج آوارگی و مشقت اسارت آغاز می‌کند و طی فراز و فرودهای ادبی، خاطرهٔ آن مصیبت هولناک را با حزنی سوزناک، مصور می‌سازد.

پی بردن به دلایل وقوع این فرجام تلخ آنقدر حائز اهمیت است که چهار فصل مجزا به شرح این واقعه اختصاص یافته‌اند (دوم‌پادشاهان 25؛ دوم ‌تواریخ 36؛ ارمیا 39 و 52). تکبر و وقاحت قوم موجب مداومت در معاصی، عدم فروتنی لازم برای توبه، روی‌گردانیدن از خداوند‌خدا و متوسل شدن به خدایان کذبه شد که عقوبت آن نزول داوری حاکمانهٔ خدا و پیامدهای هولناکش بود. روی‌گردان شدن از خدا برای هر انسان، طایفه، ملت و سرزمینی مایهٔ خُسران و منجر به فلاکت و نگون‌بختی می‌شود و این حقیقت خلل‌ناپذیر، همواره برقرار است.

مفاهیم نزول داوری (1: 5، 8، 18، 20؛ 42:3؛ 4: 6، 13، 22؛ 16:5)، رحمت (3: 22-24؛ 3 : 31-33)، وفاداری لایزال (3: 22- 25؛ 5: 1-22)، فیض (5: 19-23) و توبهٔ فروتنانه، درونمایهٔ آموزه‌های ژرف کتاب مراثی است تا ایمانداران همهٔ اعصار این موضوع به‌یاد داشته باشند: با اینکه نزول پیالهٔ خشم خدا بر قوم خویش هولناک بود، اما رأفت بی‌زوال و عهد لایزال او تا ابد به استوار است (3: 22). عهد وی با داوود توسط عیسی‌مسیح پایدار ماند و سرانجام در سلطنت جاودان خداوند عیسی به‌طور تمام و کمال تحقق خواهد یافت. (اشعیا 9: 6-7)