در بخشهای پیشین راجع به ماهیت مشاوره، فرایند مشاوره، شفا و مشخصات و خصوصیات یک مشاور تاثیرگذار پرداختیم.
موضوعات مورد گفتوگو:
- هنر شنيدن و همدلي كردن
- مهارتهای گوش دادن
۴. هنر شنيدن و همدلی كردن:
شنیدن:
«كثرت كلام از گناه خالي نميباشد، اما آنكه لبهايش را ضبط نمايد عاقل است.» امثال ۱۹:۱۰
شنوندگان خوب بسيار «فعال» هستند.
ناگفتهها اغلب از چيزهايي كه بيان ميشوند مهمترند.
شنيداردرماني به مشاور فرصت ميدهد تا:
- به خودش (افكار و احساساتش) «گوش فرا دهد».
- «شتاب» نكند.
- به خودش و روح القدس «گوش بسپارد».
- به افكار و احساسات شخص مقابل «احترام بگذارد» (روجر و بالوين، ۱۹۸۷).
مهارت ها و تكنيك هاي گوش دادن:
الف. تفسير كردن
- گفتههاي شخص را «تفسير» ميكند.
- فراتر از گفتههاي وي را «دربر ميگيرد».
- اجازه ميدهد تا شخص يك جمله را «دوباره» بيان كند.
- از احساسات و رفتار «قدرداني» ميكند.
- ناگفتهها را هم (در صورت لزوم) «بازگو» ميكند.
ب. هدف:
- شخص بحران زده را «دعوت کنید» تا عمیقتر، افكار، احساسات و عواطف را مورد بررسی قرار دهد.
- حساس باشيد و «هيچكس را وادار به سخن گفتن» در مورد چيزي كه آمادگي بيان كردنش را ندارد، نكنيد.
- آنچه كه شخص درگير آن است را بهتر «درك كنيد»:
- محتوا؛
- احساسات بيان شده؛
- رفتارهاي بيان نشده.
ج. بررسي واقعيت:
- براي «روشن شدن و تأكيد» بر گفتههاي شخص مشاوره گيرنده از او سوالهايي بپرسيد (براي مثال: «شنيدم كه فلان چيز را گفتي؟ آيا منظورت اين بود؟»)؛
- «افكار و نظرات» خود را دربارهي آنچه شخص ميگويد بيان كنيد؛
- درخواستي براي «انتقاد و پيشنهاد»، که موجب اطمينان از صحت گفتهها ميشود را در نظر بگيريد (مانند آینه)؛
- هشيار باشيد كه «تفسيرهاي شخصي» خويش را بر گفتهها نيفزاييد؛
- هيچگاه چيزهايي را كه ممكن است واقعيت نداشته باشد، «فرض نكنيد»؛
- در اشاره به آنچه شنيديد، از عباراتي استفاده كنيد كه «فاعلش اول شخص مفرد» است: («من درك مي كنم كه …»)؛
- هرگز تنها به خاطر اينكه سخني گفته باشيد صحبت نكنيد (امثال ۲۰:۲۹)؛
- «علاقه و محبت حقيقي» ابراز كنيد.
- عباراتي كه در جهت اظهار همدلي استفاده ميشوند عبارتند از:
- «آنطور كه متوجه شدم شما احساس ميكنيد كه … »
- « اگر درست شنيده باشم…»
- « بيشتر احساسي كه در حال حاضر ميكنيد اين است كه…»
- «ميشنوم كه ميگوييد…»
- «الان واقعا برايتان سخت به نظر ميرسد كه…»
- جملات بالا بيان كنندهي احساسات سطحي مشاور هستند.
د. واكنش مشاور:
- علاقه و محبت واقعي نشان دهيد؛
- زمان واكنش نشاندادن اهميت بسياري دارد (امثال ۲۳:۱۵)؛
- همه چيز را محرمانه نگاه داريد (امثال ۱۳:۱۱)؛
- از كلمات درست به شيوه درست استفاده كنيد (لحن صحبت)؛
- متوجه حالات چهره و رفتارهاي خود باشيد (عكس العمل هايي كه بيان نمي شوند)؛
- ‧ دلواپسيهاي خود را كنار بگذاريد و روي فرد مشاوره شونده تمركز كنيد؛
- ‧ از اظهارات كلامي يا غير كلامي جهت عدم تاييد يا داوري گفتهها پرهيز كنيد؛
- ‧ بدون اينكه به شخص خيره شويد، نگاهش كنيد و با دقت در پي يافتن پيغامهايي باشيد كه وي در حال بيان آنهاست؛
- ‧ آنچه را كه در وراي صداي او است، بشنويد؛
- ‧ در زمانهاي سكوت و گريه، صبورانه منتظر بمانيد؛
- حتي اگر كارهاي او غير قابل چشم پوشي است، باز از خود، پذيرش نشان دهيد.
در هنگام پرسيدن سوالات:
- بازجويي نكنيد؛
- سوالاتي بكنيد كه پاسخش بله يا نه نباشد؛
- بدانيد براي چه سوال ميكنيد؛
- پرسشهايتان هدفدار باشند؛
- حتما پرسشهاي مناسب مطرح كنيد؛
- حتما لحن صدايتان عاري از داوري باشد.
تعمق و تفکر
چه نکات قابل توجهی از مجموعه این چهار درس آموختید؟ چه مطالبی برای شما تازه و جالب بودند؟
در بخش بعدی، شما را به یک چالش عملی، به منظور تمرین و آمادگی در مشاوره، دعوت خواهیم کرد.
