کسی از شنیدن موضوع خشم و غضب خدا خوشش نمیآید. آسانتر است که پیامی دربارهٔ فیض و محبت موعظه شود تا دربارهٔ غضب خدا. اما وقتی خشم خدا را از قلب انسانی که گرایش به شرارت دارد، حذف میکنیم، گویی بتی بدون دندان میسازیم، بتی کوچک که نه خوشایند است و نه خیری به کسی میرساند. انگاری که میگویند: «بسیار خوب، قوم من دزدی میکنند، آدم میکـُشند، رابطهٔ خود را با یکدیگر از بین میبرند، و قرصهای نان برای الههٔ باروری و حاصلخیزی کنعانیان میپزند تا بلکه افسونی از او حاصل کنند. اما در آخر پی میبرند که انسان، انسان باقی میماند.» این نوع بتپرستی اهانتی است به تمام کسانی که تحت ستم و بیعدالتی قرار دارند. خشم خدا نشانی است از عمق محبت او نسبت به غریبان ستمکِش، نسبت به یتیمان مظلوم، نسبت به بیوهزنان بیپناه و نسبت به معلولان بیگناه. خشم خدا ریاکاری قومش را هدف قرار میدهد، قومی که درست در آن هنگام که خویشتن و بتهایشان را خدمت و عبادت میکنند، رسومی را تحت پوشش «مقدسمآبی» برگزار مینمایند.
خشم الهی همراه است با دعوتی به توبه، و در کنار شکیبایی الهی قرار دارد که پیوسته انسان را بهسوی خود دعوت میکند. جاناتان ادواردز، در موعظهای هراسانگیز (سال ۱۷۴۱)، نوشته: «غضب خدا همچون آبهای فراوانی است که در حال حاضر در پشت سد قرار دارد؛ مقدار این آب رفتهرفته افزایش مییابد و سطح آن بالاتر و بالاتر میآید، تا اینکه اجازهٔ سرازیر شدن به آن داده شود…» این سد زمانی سرریز میکند که بابلیها به سرزمین یهودا هجوم آورده، معبد اورشلیم را ویران سازند و قوم برگزیدهٔ خدا را به تبعید ببرند، زیرا زمانی که خدا ایشان را فراخواند، پاسخی ندادند.
Today's Prayer
ای پدر آسمانی،
پسر تو با نیروهای تاریکی پیکار کرد،
و در بیابان به تو نزدیکتر شد:
ما را مدد فرما تا از این ایام بهره بگیریم و در حکمت و دعا رشد کنیم،
تا بر محبت نجاتبخش تو شهادت دهیم
در عیسای مسیح، خداوندگار ما.
Bible Study
ارمیا ۷:۱-۲۰
این است کلامی که از جانب خداوند بر اِرمیا نازل شد: «بر دروازۀ خانۀ خداوند بایست و این کلام را در آنجا ندا کرده، بگو: ای جمیع مردم یهودا که برای پرستش خداوند از این دروازهها داخل میشوید، کلام خداوند را بشنوید! خداوند لشکرها، خدای اسرائیل، چنین میفرماید: طریقها و اعمالتان را اصلاح کنید و من شما را در این مکان ساکن خواهم کرد. به این سخنان فریبنده اعتماد مکنید که ”این است معبد خداوند! معبد خداوند! معبد خداوند!“ زیرا اگر براستی طریقها و اعمالتان را اصلاح کنید و با یکدیگر به انصاف رفتار نمایید، اگر بر غریبان و یتیمان و بیوهزنان ستم نکنید و خون بیگناهان را در این مکان نریزید و خدایانِ غیر را به زیان خویش پیروی نکنید، آنگاه شما را در این مکان، در سرزمینی که تا ابد به پدرانتان بخشیدم، ساکن خواهم کرد. «اما شما به سخنان فریبنده که سودی ندارد، اعتماد میکنید! آیا دست به دزدی و قتل و زنا میزنید و به دروغ سوگند یاد میکنید؟ آیا برای بَعَل بخور میسوزانید و خدایانِ غیر را که نمیشناسید، پیروی میکنید و آنگاه آمده، در این خانه که نام من بر آن است، در حضور من میایستید و میگویید: ”رهایی یافتهایم!“ تا رفته به این اعمال کراهتآور خود ادامه دهید؟ آیا این خانه که نام من بر آن است، در نظر شما لانۀ راهزنان شده است؟ خداوند میفرماید: اینک من خود این را دیدهام! «حال به مکان من که در شیلوه بود و نام خود را نخست در آن ساکن گردانیده بودم، بروید و ببینید به سبب شرارت قوم خود اسرائیل با آن مکان چه کردم! و حال، خداوند میفرماید، از آن رو که شما همۀ این کارها را به عمل آوردید، و با آنکه بارها با شما سخن گفتم، نشنیدید، و چون شما را خواندم، پاسخ ندادید، پس من نیز با این خانه که نام من بر آن است و بر آن توکل دارید، و من آن را به شما و پدرانتان بخشیدم، همان خواهم کرد که با شیلوه کردم؛ و شما را از حضور خود خواهم راند، درست همانگونه که جمیع برادرانتان یعنی همۀ نسل اِفرایِم را راندم. «پس تو برای این قوم دعا مکن و به جهت ایشان فریاد التماس برمیاور و نزد من شفاعت منما، زیرا تو را اجابت نخواهم کرد. آیا نمیبینی در شهرهای یهودا و کوچههای اورشلیم چه میکنند؟ فرزندان هیزم گرد میآورند، پدران آتش میافروزند و زنان خمیر میسِرِشَند تا قرصهای نان برای ملکۀ آسمان بپزند؛ و هدایای ریختنی برای خدایانِ غیر میریزند تا خشم مرا برانگیزند. خداوند میفرماید، آیا خشم مرا برمیانگیزند؟ آیا به خود زیان نمیرسانند تا رسوا شوند؟ پس خداوندگارْ یهوه چنین میفرماید: اینک خشم و غضب من بر این مکان ریخته خواهد شد، بر انسان و حیوان و بر درختان صحرا و محصولِ زمین؛ آری، خشم من افروخته شده، خاموش نخواهد گردید.»
مزمور ۵۹
ای خدایم، مرا از دشمنانم برهان، و از آنان که بر ضد من برمیخیزند، محافظتم فرما! مرا از بدکاران رهایی بخش، و از مردمان خونریز نجاتم دِه! بنگر که چگونه در کمین جانم نشستهاند! زورمندان بر ضد من گرد آمدهاند؛ بیآنکه نافرمانی و گناهی از من سر زده باشد، خداوندا. بیآنکه تقصیری کرده باشم، میشتابند و خود را آماده میکنند! پس بیدار شو و به دیدارم بیا و ببین! تو یهوه، خدای لشکرها، خدای اسرائیلی. بیدار شو و همۀ قومها را مجازات فرما! بر خائنان شریر شفقت مفرما! سِلاه شبانگاهان بازمیگردند، و چون سگان پارس میکنند، و گِرد شهر پرسه میزنند! بنگر که چگونه عربده میکشند و بر لبهایشان شمشیرهاست، زیرا میگویند: «کیست که بشنود؟» اما تو، خداوندا، بر ایشان میخندی، تو همۀ قومها را ریشخند میکنی! ای قوّت من، برای تو انتظار خواهم کشید؛ زیرا تو، خدایا، قلعۀ بلند منی! خدا که مرا محبت میکند، پیش روی من خواهد رفت و مرا قادر خواهد ساخت تا پیروزمندانه بر دشمنانم بنگرم. اما، ای خداوندگار، که سپرِ ما هستی، ایشان را مکُش، مبادا قوم من فراموش کنند! ایشان را در قوّت خویش بلرزان، و به زیر افکن! به سبب گناهان دهانشان و سخنان لبانشان، در غرور خویش گرفتار آیند! به سبب نفرینها و دروغهایی که میگویند، ایشان را در خشم نابود ساز! نابودشان کن تا دیگر نباشند! آنگاه تا به کرانهای زمین خواهند دانست که خدا بر یعقوب فرمان میراند. سِلاه شبانگاهان بازمیگردند، چون سگان پارس میکنند، و گِرد شهر پرسه میزنند! در پی طعام میگردند، و اگر سیر نشوند زوزه میکشند! اما من در وصف قدرت تو میسرایم؛ صبحگاهان در وصف محبت تو شادمانه میسرایم؛ زیرا تو قلعۀ بلند منی، و پناهگاه من در روز تنگی. ای قوّت من، در وصف تو میسرایم؛ خدایا، تو دژ بلند منی، خدایی که محبتم میکند!
مزمور ۶۳
خدایا، تو خدای من هستی، با تمام وجود، تو را میجویم؛ جان من تشنۀ توست، و پیکرم مشتاق تو، در زمین خشک و بیطراوت و بیآب! من در قُدس بر تو نگریستهام و قدرت و جلالت را نظارهگر شدهام. از آن رو که محبت تو از حیات نیکوتر است، لبهایم تو را خواهد ستود. پس تا زندهام تو را متبارک خواهم خواند، و در نام تو دستهایم را بر خواهم افراشت. جان من سیر خواهد شد چنانکه از مغز و چربی، و دهانم با لبهایی شادمان تو را خواهد ستود. در بستر خود تو را یاد میکنم؛ و در پاسهای شب به تو میاندیشم. در سایۀ بالهایت شادمانه میسرایم، زیرا تو یاور من بودهای. جان من به تو چسبیده است، و دست راستت مرا حمایت میکند. آنان که قصد جان من دارند هلاک خواهند شد، و به ژرفای زمین فرو خواهند رفت. به دم شمشیر سپرده خواهند شد و خوراک شغالها خواهند گردید. اما پادشاه در خدا شادی خواهد کرد، و هر که به او سوگند خورَد فخر خواهد نمود، زیرا دهان دروغگویان بسته خواهد شد.