در بخش پيشين مقدمهای در زمينه بدخلقیهای دوران كودكی در سنين بين ٢-٥ سال ارائه شد.
در اين بخش رويكردهایی در رابطه با چگونگی برخورد با اين رفتارها معرفی میشوند. در بخش قبل علت اصلی بهانه گیری و بدخلقی، عدم توانایی كودك در برقراری ارتباط و بيان نیازهایش ذكر شد.
بنابراين، يكی از راههای جلوگيری از اين رفتارها كمك به كودك در بيان نیازهایش است. كودك را تشويق كنيد تا از كلمات استفاده كند. كودكان ميزان كلماتی كه درك میكنند٬ بيشتر از كلماتی است كه قادر به بيان آن هستند. اگر كودك شما هنوز صحبت نمیكند يا از كلمات محدودی استفاده میكند، به او زبان اشاره بياموزيد تا بتواند نيازهای ضروری خود را به شما منتقل کند. با بزرگتر شدن کودک به او كمك كنيد كه احساساتش را در قالب كلمات بيان كند.
محكم باشيد
برای كودكتان برنامه روزانه تعيين كنيد. با برنامهٔ روزانه فرزندتان میداند كه در هر زمان از روز چه اتفاقی میافتد. تا آنجایی كه میتوانيد برنامه روزانهتان را رعايت كنيد؛از جمله خواب بعد از ظهر و شب.
برنامهريزی كنيد
اگر بايد همراه كودكتان به جایی بروید، سعی كنيد زمانی برويد كه خسته و گرسنه نباشد. همراه خود خوراکی و اسباب بازی داشته باشيد.
به كودكتان اجازه دهيد انتخاب كند
سعی کنید به همهٔ خواستههای كودك “نه” نگوييد! هنگامی كه به كودك اجازه انتخاب میدهيد، به او كمك میكنيد، احساس كند بر محيط اطرافش كنترل دارد. انتخابهایی از اين قبيل: “امروز پيرهن آبی میپوشی يا پيرهن قرمز؟ ”
رفتارهای خوب را تشويق كنيد
وقتی از كودكتان رفتار خوبی سر میزند، تشويقش كنيد. كار خوبی را كه انجام داده برايش بگوييد و او را مورد ستايش قرار دهيد. مثلاً؛ او را در آغوش بگيريد و بگوييد “آفرين كه اسباب بازیت را به دوستت دادی”.
بهترين راه برای مقابله با بدخلقی، ناديده گرفتن اين رفتارهاست. در عين حال، بايد خونسردی خود را حفظ كنيد. همچنين، بهتر است حواس فرزندتان را به سرگرمی ديگری متوجه كنيد. اگر نمیتوانيد آرامشتان را حفظ كنيد و در خانه هستيد٬ برای مدت کوتاهی به اتاق ديگری برويد.
هنگامی كه كودكتان آرام شد به او بگوييد: ” بداخلاقی ( لگد زدن و گريه كردن) به من کمک نمیکند تا بفهمم كه تو چی میخواهی. بايد با من صحبت کنی تا من متوجه شوم.”
در سكوت به آرامی كودك را در حين بدخلقی تماشا كنيد. مثلاً وقتي روی زمين دراز كشيده و گريه میكند وهنگامیكه حس كرديد آماده است، او را بغل كنيد و به او آرامش دهيد. گاهی جملاتی مثل: “میدونم كه عصبانی هستی يا میدونم كه ناراحت شدی” به آرام شدن كودك كمك میكند.
اگر فرزندتان همچنان به رفتارهايش ادامه داد و حتی رفتارهايش شديدتر شد، او را به مكان ديگری ببريد از او بخواهيد تا زماني كه شما اجازه نداده ايد، آنجا را ترك نكند. به اين روش گوشه نشینی و يا انزوا میگويند و زمانی است كه كودك را برای مدتی به گوشهای میبريد و اجازه نمیدهيد آنجا را ترک کند. معمولا برای محاسبه مدت زمان گوشه گیری از سن كودك استفاده میشود. به اين صورت كه برای هر سال يك دقيقه به مدت زمان تنبيه اضافه میشود. مثلاً، يك كودك سه ساله ، سه دقيقه در گوشهای مینشيند. بهتر است گوشهای را مخصوص اين كار در نظر بگيريد. اگر از اين روش استفاده میكنيد، مطمئن شويد كه كودك متوجه است كه چرا تنبيه میشود.
اگر فرزندتان سعی كرد، قبل از زمان مقرر، محلی را که برایش مشخص کردهاید، ترک کند، از او مصرانه بخواهيد كه برگردد تا زمان مقرر شده پايان يابد. تا زمان پايان تنبيه با او صحبت نکنید. در پايان باز هم برای او توضيح دهيد كه چرا تنبيه شده است. از اين روش بيش از حد استفاده نكنيد، زيرا اثر خود را از دست میدهد.
هنگامی كه كودك به مرحلهای میرسد كه میآموزد که رفتارهایش را كنترل كند، اين رفتارها كاهش میيابند. معمولاً تا سه و نيم سالگی اين رفتارها از بين میروند. اگر كودك شما در اين سن هنوز قادر به بيان احساساتش نيست، به ديگران يا خودش آسيب میرساند و بايد به متخصص اطفال مراجعه كنيد.
در پايان اين قسمت اگر پرسش يا احتياج به اطلاعات بيشتری داريد، در قسمت نظرات با ما درمیان بگذارید. در بخش بعدی، به مسالهٔ گاز گرفتن و علتهای آن و نحوهٔ برخورد با آن را خواهیم پرداخت.
